Düzenli uyku diyabet ilişkisi

Saygın araştırma dergisi Sleep Medicine (Uyku Tıbbı) dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma uyku ile şeker hastalığı arasında bir ilişki olduğunu gösterdi. Bu çalışmaya göre düzenli uyuyan kişilerde kan şekeri bozuklukları ve bunu takip eden şeker hastalığı görülme olasılığı oldukça düşük. Çalışma sonuçları 276 gönüllünün altı yıl takibi sonucu ortaya çıkan verilerle yazılmış. Araştırmacılar aynı zamanda az veya çok uyumanın da şeker hastalığı riskini artırdığını tespit etmişler.

Araştırmacılar uyku ile şeker hastalığı ilişkisini ortaya koydukları bu çalışmada, diyabete neyin neden olduğunu açıklamakta zorlanmışlar. Aslında çok zorlanacak bir şey yok. Daha önce yapılan onlarca çalışma bu ilişkiyi doğrudan olmasa da ortaya koymuş durumda.

İnsan vücudu belirli prensiplerle çalışır ve bu prensiplerinin kaynağı genleridir. İnsana ait yaklaşık 30 bin genin %10’u çalışma prensipleri aydınlık-karanlık döngüsüne bağlı olan periyod genleridir. Bu genlerin kodladığı proteinlerin sentez miktarı gün içinde büyük değişim gösterir. Doğal aydınlık-karanlık döngüsüne ne kadar bağlı kalırsanız, sadece şeker hastalığına değil diğer metabolik hastalıklara yakalanma ihtimaliniz de o kadar artar.

Aydınlık-karanlık döngüsüne sıkı sıkıya bağlı çalışan otonom sinir sistemi (kendi kendine, içsel çalışan bir sinir sistemi parçası) tamamen gözden elde ettiği aydınlık-karanlık bilgisine göre vücudun hangi şartlar altında çalışacağını belirler. Örneğin biz fark etmesek de, sabahları kan basıncımız, kan şekerimiz, vücut sıcaklığımız, dikkat düzeyimiz yükselir. Bu yükseklik tamamen normal sınırlarda bir yüksekliktir. Bizim bilincimiz dışında gelişen bu metabolik değişikliklere şafak fenomeni denmektedir. Bu düzenlemelerin tam tersi akşamüzeri ortaya çıkmaya başlar ve karanlık dönemde kan şekerimiz, kan basıncımız, vücut sıcaklığımız ve dikkat düzeyimiz azalır. Buna da alacakaranlık fenomeni denir. Sağlıklı bireylerde kan basıncı karanlık dönemde normal olarak düşer ve buna tip dilinde nocturnal dip (gece dalması) denir. Karanlık dönemde kan şekerimiz de normal-düşük düzeylerde seyreder.

Bu ve benzeri onlarca metabolik düzenleme gözden başlayan ve melatonin salgılayan pineal bezde sonlanan bir sistemin elindedir. Foto-nöro-endokrin-sistem olarak bilinen bu karmaşık yapı insan vücudunu gece ve gündüz bambaşka faaliyetler için hazırlar. Biz bunların hiçbirini fark etmeyiz.

Doğal aydınlık-karanlık döngüsü modern çağda alt-üst olmuştur. Bu nedenle doğal aydınlık-karanlık döngüsüne uygun her tür davranış sizi metabolik hastalıklardan korur. Bu davranışlar daha önceki bir yazıda özetlenmişti (Bkz. Karanlığın gücü). Çalışmanın sonuçları sürpriz değildir. Vücudun çalışma prensiplerinin ne kadar etkin olduğunu, karanlık dönemde uygun sürelerde düzenli olarak uyumanın bile ne kadar önemli bir koruyucu hekimlik ve hastalıklardan korunma yöntemi olduğunu ortaya koyan bir tekrardan ibarettir.

Kaynaklar

1. Pubmed; uyku ve diyabet ilişkisi

2. Hekimce.com; düzenli uyku diyabetten koruyor

3. Sağlıklı yaşam; Karanlığın gücü

Doç.Dr.Ahmet Korkmaz
Kaynak: allturk.com